Heupdysplasie (HD)

Heupdysplasie onderzoek

Waarom?

• Op verzoek van een eigenaar omdat deze vermoedt dat zijn of haar dier last heeft van de heupen en waarbij de dierenarts inderdaad heeft vastgesteld dat heupdysplasie waarschijnlijk is.
• Op verzoek van de fokker of rasvereniging. Bij bepaalde rassen is er een erfelijke aanleg voor de ontwikkeling van heupdysplasie. Bij deze rassen is het verstandig om vóór het fokken de ouderdieren te screenen op deze afwijking en de jonge dieren te controleren op het optreden van heupdysplasie.

Wat houdt het onderzoek in?

De identiteit van de hond wordt vastgesteld aan de hand van het chipnummer. Het maken van de röntgenfoto's gebeurt over het algemeen zonder roesje, tenzij de hond erg weerbarstig is. De hond komt op zijn rug in een speciaal hiervoor gemaakte bak te liggen en wordt gepositioneerd, waarna de foto gemaakt kan worden. Sinds 1 mei 2002 wordt er nog maar in één positie een röntgenfoto genomen (HD1 positie). Hierna wordt de röntgenfoto direct ontwikkeld en eventueel direct overgemaakt indien de heup niet optimaal op de röntgenfoto afgebeeld staat. Ten slotte worden de benodigde formulieren ondertekend en opgestuurd naar de Raad van Beheer op Kynologisch Gebied in Amsterdam voor de officiële beoordeling. Tegenwoordig is het mogelijk om de foto's teruggestuurd te krijgen na de beoordeling. Wilt u gebruik maken, meldt u dat dan bij het maken van de foto's.

Is een onderzoek verplicht?

Bij een aantal rassen, waaronder de boxer, is het verplicht om de dieren te onderzoeken op heupdysplasie voordat er mee gefokt mag worden. Voor de boxers geldt dat ze ouder dan 12 maanden moeten zijn voordat het officiële heupdysplasie onderzoek uitgevoerd mag worden. Voor de boxers waarmee gefokt wordt, geldt dat de uitslag van het HD onderzoek A, B, of C moet zijn.

HD A betekent dat de hond röntgenologisch vrij is van heupdysplasie.

HD B, ook wel overgangsnorm genoemd, betekent dat er op de foto in zeer geringe mate veranderingen zijn geconstateerd, die weliswaar toegeschreven moeten worden aan heupdysplasie, maar waaraan in het kader van de fokkerij geen betekenis kan worden toegekend.

HD C betekent dat er in lichte mate veranderingen zijn geconstateerd aan het heupgewricht van de hond.

HD D betekent dat er bij de hond duidelijke veranderingen, passend in het ziektebeeld van HD zijn gevonden. Wanneer de heupgewrichten in ernstige mate zijn misvormd, dan wordt dat aangegeven met HD E in optima forma. Het zal duidelijk zijn dat, voor wat betreft HD D en HD E, het wordt afgeraden met deze dieren te fokken.

Officiële erkenning

Het heupdysplasie onderzoek zoals uitgevoerd bij de specialistische klinieken wordt door de Raad van Beheer op Kynologisch Gebied in Nederland en de F.C.I. officieel erkend. De resultaten van de beoordeling door de Raad van Beheer worden vastgelegd in een officieel onderzoeksrapport "Heupdysplasie".

HD op de röntgenfoto

Een röntgenfoto wordt gemaakt met behulp van röntgenstralen die gedeeltelijk worden tegengehouden door lichaamsstrukturen en dan vallen op een fotografische plaat. Deze fotografische plaat laat na ontwikkelen de lichaamsstructuren als een soort schaduwbeeld zien. De meeste stralen worden tegengehouden door mineralen (dus door gemineraliseerd botweefsel en in mindere mate door mineralen in de ontlasting of bijvoorbeeld blaas- of nierstenen). De minste stralen worden tegengehouden door vet en kraakbeen (dat tenslotte geen mineraal bevat). Heupfoto's van de jonge pup laten dus nog weinig zien van de heupgewrichten omdat nog veel van kop en kom bestaat uit kraakbeen: het lijkt soms alsof de kop ver buiten de heupkom ligt, maar dat is dus schijn. Tevens zijn de groeischijven, waaruit de groei moet plaats vinden goed te zien als zwarte lijntjes (onverkalkt weefsel, zie foto links). Als de hond wat ouder wordt, tekenen zich de contouren op de röntgenfoto beter af; het kan hierbij opvallen dat de kop te ver buiten de kom is geplaatst. Als we het midden aangeven van de heupkop, behoort dit centrum normaalgesproken te vallen binnen of onder de aftekening van de heupkom. Is de aansluiting van de heup niet goed, dan kan het midden van de kop zich net of zelfs ver buiten de aftekening van de dak van de kom bevinden.

Röntgentechniek

Het zal duidelijk zijn uit bovenstaande dat een röntgenfoto van een jonge pup weinig informatie geeft over de exacte aansluiting van de kop in de kom. Wel kan het informatie geven over grove afwijkingen, botbreuken en ontwrichtingen. Pas als al het kraakbeen dat zal verbenen ook daadwerkelijk verbeend is, zal bepaald kunnen worden of het grootste deel van de kop binnen de kom ligt. Het is hierbij van groot belang dat de röntgenfoto's correct genomen worden.

1) Ligt de hond iets scheef op de röntgentafel, dan is het schaduwbeeld van de meest bij de tafel liggende kom meer ovaal- dan cirkelvormig en tekent zich ondieper af. Daarnaast wordt de heupkop als het ware uit de kom geprojecteerd. De waardering van de heup zou daardoor slechter kunnen zijn dan de hond verdient (zie rechter foto).

2) Liggen de dijbenen niet goed gestrekt naar achteren, maar iets naar buiten gedraaid zodat de knieschijf niet midden op het dijbeen geprojecteerd is, dan lijkt de kop te weinig binnen de kom te liggen (zie foto rechts). Hierdoor zou de hond ten onrechte verdacht worden van een slechte aansluiting , onvoldoende diepe kommen (middelpunt/ centrum van heupkop ligt buiten de heupkom geprojecteerd) en een slechte Norbergwaarde scoren. De correcte positionering (rechter foto) toont het verschil aan.

3) Worden de poten weinig gestrekt dan kan het kapsel wat ontspannen zijn, waardoor de koppen makkelijker buiten de kommen gedrukt worden.

4) Als de hond weinig spierspanning heeft, dan kunnen de koppen wat meer buiten de kommen komen te liggen dan bij opnamen waarbij en een normale spierspanning is. Dit geldt overigens met name als de röntgenfoto's onder algehele narcose worden gemaakt en niet voor de veelal gebruikte sedatie (roesje).

Bron: Dierenkliniek Nico Dijkshoorn. Gedeeltelijk aangepast met toestemming van dhr. N. Dijkshoorn.